Dam tot Dam

De Dam tot Dam staat bekend als het grootste hardloopevenement van Nederland. Aanstaande zondag, 20 september 2026, gaat de veertigste editie van start. De afstand is 10 Engelse mijl, oftewel 16,1 kilometer, waar ieder jaar toch teveel mensen te licht over denken. Veel lopers worden opgehypt door collega’s en staan minder getraind aan de start dan wenselijk. Daarom deze blog met zoveel mogelijk informatie over het evenement zelf. Je weet ons te vinden als je begeleiding nodig hebt.

Je start in Amsterdam en finisht in Zaandam. Onderweg krijg je de IJtunnel, smalle dijken, scherpe bochten, een fietspad, een busbaan, veel publiek en grote verschillen in tempo tussen de lopers.

Dat maakt de Dam tot Damloop geweldig, maar ook een wedstrijd waarin je jezelf gemakkelijk kunt opblazen. Wie zich laat meeslepen door de afdaling in de tunnel en de eerste kilometers te hard loopt, betaalt daar vaak in Zaandam de prijs voor. Wie vooraf weet waar het druk, smal of juist stil wordt, kan veel rustiger en slimmer lopen.

Geschiedenis van de Dam tot Dam

De Dam tot Damloop begon niet als hardloopwedstrijd. De oorsprong ligt in een protestactie uit 1959. Amsterdam en Zaandam lagen hemelsbreed dicht bij elkaar, maar het Noordzee kanaal maakte reizen tussen beide steden lastig. De Hempont was de belangrijkste verbinding. Dagelijks werden ongeveer 5.800 auto’s met de pont overgezet en de wachttijd kon oplopen tot drie kwartier.

De Zaanstreek wilde daarom een tunnel onder het Noordzeekanaal. Om de rijksoverheid duidelijk te maken hoe slecht de verbinding was, organiseerden de gemeenten Amsterdam en Zaandam op 27 augustus 1959 de eerste Dam tot Dam-race. Het was geen gewone wedstrijd. De deelnemers moesten van de Dam in Zaandam naar de Dam in Amsterdam zien te komen, maar mochten zelf bepalen hoe ze dat deden. Vrijwel ieder voer- of vaartuig was toegestaan. Het belangrijkste was dat je snel aan de overkant kwam.

View this post on Instagram

De eerste Dam tot Dam-race was vooral bedoeld om aandacht te trekken. De opvallendste deelnemer was waarschijnlijk de Zaandamse burgemeester Jan Franken. Hij trok een zwaar, ouderwets duikerspak aan en liep over de bodem van het Noordzeekanaal van Amsterdam naar Zaandam. Geen snelle route, maar als protestactie was het natuurlijk perfect. Het beeld maakte duidelijk hoe omslachtig de verbinding tussen beide steden was.

De protestactie kreeg uiteindelijk het gewenste vervolg. Op 21 juni 1966 opende koningin Juliana de Coentunnel. Amsterdam en de Zaanstreek kregen daarmee eindelijk een snelle wegverbinding onder het Noordzeekanaal.

Praktische informatie om te Lopen met een Lach

1)Voor vertrek: startnummer, kleding en op tijd aanwezig zijn

De 10 Engelse Mijl start op de Prins Hendrikkade in Amsterdam. De eerste wedstrijdstart is om 09.19 uur, maar de recreatieve startgroepen vertrekken verspreid over de dag. Controleer daarom je eigen starttijd in de laatste deelnemersinformatie of op de pagina met starttijden van de Dam tot Damloop.

Er zijn vier kleuren startvakken. Je startvak opent dertig minuten voor je starttijd en je moet uiterlijk vijftien minuten voor de start in het vak staan. Eerder starten dan de groep die bij jouw nummer hoort mag niet. Bij de 10 Engelse Mijl mag je wel in een latere groep starten.

Plan veel meer tijd dan je normaal voor een wedstrijd zou doen. Duizenden lopers komen rond dezelfde tijd aan op Amsterdam Centraal, moeten naar de kledinginname, zoeken een toilet en lopen daarna naar hun startvak. Juist de kledinginname en de toiletten kunnen wachtrijen opleveren. De kledinginname is al wel veel verbeterd ten opzichte van voorgaande jaren, toen je naar de andere kant van het station moest om je kleding in te leveren.

Bij je startnummer ontvang je een speciale kledingtas. Alleen die tas wordt aangenomen bij de kledinginname op het Stationsplein, voor Amsterdam Centraal. Een gewone sporttas of rugzak wordt niet geaccepteerd. Sluit de tas goed. Bij het inleveren krijg je een genummerde sticker die je op je startnummer plakt. Zonder dat nummer wordt het terugvinden van je tas na de finish onnodig lastig.

Laat geen oude trui of andere kleding bij het startvak liggen als je die niet kwijt wil. De organisatie waarschuwt dat achtergelaten kleding direct wordt weggegooid. Wil je vlak voor de start nog iets warms dragen, kies dan alleen iets wat je bewust kunt missen.

Er zijn alleen kleedmogelijkheden in Zaandam, in Sporthal De Struijck bij het Dam tot Dam Park. Er zijn geen douches. Businesslopers hebben een aparte kleedtent in het park.

2) Wat neem je mee naar de start?

Maak er geen verhuizing van. Je startnummer zit thuis al goed en zichtbaar op je shirt, de chip zit op de achterkant van het nummer en je schoenen zijn ingelopen. Dit is niet het moment voor nieuwe schoenen, een nieuw shirt, een onbekende gel of een ontbijt waarmee je nog nooit hebt gelopen.

Neem eventueel een klein tussendoortje mee als er veel tijd zit tussen je ontbijt en je start. Eet niet ineens veel meer dan tijdens je trainingen. Hetzelfde geldt voor drinken. Goed gehydrateerd starten is verstandig, maar vlak voor de start grote hoeveelheden water wegwerken zorgt vooral voor een volle maag en een extra toiletbezoek.

De weersverwachting kan nog veranderen. De huidige verwachting voor aanstaande zondag ligt grofweg tussen 17 en 19 graden tijdens een groot deel van het evenement, met kans op een bui rond de late ochtend en middag. Dat is niet extreem warm, maar in een volle tunnel, uit de wind en tussen duizenden lopers kan het warmer voelen. Controleer zaterdagavond opnieuw de verwachting en pas kleding en tempo daarop aan. In voorgaande jaren waren er veel hete edities, die soms als gevolg hadden dat lopers die later in de ochtend zouden starten, dat niet konden.

3) De beste strategie voor de IJtunnel

Vrijwel direct na de start gaat het parcours de IJtunnel in. De volledige tunnel met toe- en afritten is ongeveer 1,7 kilometer lang. Het diepste punt ligt ruim twintig meter onder zeeniveau. Je loopt dus eerst langere tijd naar beneden en daarna weer omhoog.

De afdaling voelt gemakkelijk. Je benen draaien vanzelf sneller, de lopers om je heen versnellen en de adrenaline doet de rest. Er staat meestal een drumband, die je nog een beetje extra opzweept. Hierdoor komen veel lopers vaak in problemen in het begin. Jouw hartslag en ademhaling kunnen nog beheerst voelen terwijl je sneller loopt dan gepland. De rekening komt niet direct, maar je kunt hier al helemaal leeglopen.

Loop de afdaling gecontroleerd. Maak je pas niet overdreven lang en ga niet zigzaggen om iedere langzamere loper voorbij te komen. Op de vloer kunnen wegmarkeringen, putdeksels en kleine oneffenheden liggen. Bovendien werkt gps in de tunnel niet betrouwbaar. Kijk dus niet blind naar het actuele tempo op je horloge. Gebruik je gevoel, je ademhaling en eventueel de gemiddelde rondetijd zodra je weer buiten bent.

Op de klim uit de tunnel mag je pas iets korter worden. Houd je romp lang en gebruik je armen om je pasfrequentie te verhogen. Probeer niet koste wat kost hetzelfde tempo als in de afdaling vast te houden. De inspanning is belangrijker dan het getal op je horloge. Zodra de weg na de tunnel weer vlakker wordt, komt het tempo vanzelf terug. Geniet van de tunnel, maar onthoud dat je na de tunnel nog ongeveer veertien kilometer moet lopen.

Het parcours van kilometer tot kilometer

Kilometer 0 tot ongeveer 2,5: start en IJtunnel

De eerste honderden meters over de Prins Hendrikkade zijn druk. De grote onderlinge tempoverschillen vallen meteen op. Zoek geen gaatje dat er eigenlijk niet is. Hard optrekken, afremmen en zijwaarts bewegen kost energie en verhoogt de kans dat je iemand raakt.

In de tunnel is de weg breed, maar door het enorme aantal deelnemers voelt hij niet altijd ruim. Houd rechts als je duidelijk langzamer loopt dan de stroom om je heen en kijk over je schouder voordat je naar links opschuift. Wil je inhalen, doe dat geleidelijk. Je wint niets met een serie korte sprintjes in de eerste twee kilometer.

Ongeveer kilometer 2,5 tot 5: Amsterdam-Noord wordt gezellig én smaller

Na de tunnel verandert de sfeer snel. Via de Buiksloterdijk kom je in het deel waar bewoners en muziek de Dam tot Damloop maken tot wat hij is. Daarna volgen onder meer de Landsmeerderdijk en Kadoelenweg.

Dit zijn geen brede wedstrijdlanen. Op de dijken en woonstraten wordt de beschikbare ruimte kleiner, terwijl veel lopers na de tunnel hun ritme proberen te vinden. Inhalen kan hier lastiger zijn. Kies dus vroeg een logische positie. Als je sneller wilt lopen, schuif dan rustig naar links voordat het smaller wordt. Loop je je eigen rustige tempo, blijf voorspelbaar en verander niet plotseling van lijn.

Rond 4,5 kilometer staat de eerste officiële verzorgingspost met sportdrank en water. Alle officiële posten staan rechts. Wil je drinken, ga dan ruim voor de post geleidelijk naar rechts en steek niet op het laatste moment dwars door het veld. Wil je niets pakken, blijf dan liever links. Achter de eerste tafels is het meestal iets rustiger dan bij het begin van de post.

Ongeveer kilometer 5 tot 9: woonwijken, bochten en Molenwijkpark

Via de Kadoelenweg, Stoombootweg en Appelweg loop je verder door Amsterdam-Noord. Het publiek is hier vaak fantastisch. Gebruik die energie, maar laat je tempo niet voortdurend door muziek of aanmoedigingen omhoog trekken.

Richting en in het Molenwijkpark wordt het parcours opnieuw smaller en bochtiger. Ook na het park volgt een fietspad richting het Coentunnelcircuit. Dit is een van de stukken waar je minder gemakkelijk kunt inhalen. Kijk verder vooruit dan de rug van de loper voor je. Zo zie je eerder waar ruimte ontstaat en hoef je minder abrupt te reageren.

Wil je een snellere tijd lopen, probeer dan niet al je verloren seconden op het smalle fietspad terug te winnen. Wacht op een breder deel. Een gecontroleerd tempo kost minder energie dan herhaald versnellen en afremmen.

Rond 9 kilometer volgt opnieuw een verzorgingspost. Volgens de parcoursinformatie zijn hier water, fruit en sponzen beschikbaar. Pak alleen fruit als je dit tijdens het lopen gewend bent. Voor een wedstrijd van 16,1 kilometer is eten onderweg voor veel lopers niet noodzakelijk, maar dat hangt af van je looptijd, je ontbijt en wat je in trainingen hebt getest.

Ongeveer kilometer 9 tot 12: het mentale tussenstuk

Na het levendige Amsterdam-Noord komt een deel dat door veel lopers als minder gezellig wordt ervaren. Via het Coentunnelcircuit en de busbaan langs de A8 gaat het richting de Noorder IJ- en Zeedijk. De weg kan hier breder zijn, maar de omgeving geeft minder afleiding en de wind kan meer invloed krijgen.

Dit is een goed moment om je houding te controleren. Ontspan je schouders, laat je armen naar achteren bewegen en kijk vooruit. Verdeel de wedstrijd niet in nog zeven kilometer, maar werk naar het volgende herkenningspunt of de volgende verzorgingspost.

Rond 12 kilometer staat een post met sportdrank en water. Als je tot dan toe gecontroleerd hebt gelopen, kun je hier beoordelen of je het tempo geleidelijk kunt verhogen. Doe dat niet met één grote versnelling. Maak eerst je pas iets actiever en kijk na een paar minuten of je ademhaling beheerst blijft.

Ongeveer kilometer 12 tot 14,5: richting Zaandam

Via de Noorder IJ- en Zeedijk kom je steeds dichter bij Zaandam. Dijkdelen kunnen smaller zijn en er kunnen bochten of kleine hoogteverschillen in het wegdek zitten. Met vermoeide benen wordt goed kijken belangrijker. Blijf niet vlak achter iemand hangen als je niets van het wegdek kunt zien en maak duidelijk ruimte wanneer je vertraagt.

Dit deel kan lang voelen, juist omdat je weet dat Zaandam dichtbij is. Bewaar je echte eindsprint. Eerst moet je nog de drukke Zuiddijk over en daarna volgen nog enkele bochten voordat je werkelijk bij de finish bent.

Rond 14,5 kilometer staat de laatste post voor de finish, met water en sponzen. Wie nog goed loopt hoeft hier niet per se te stoppen. Wie oververhit raakt, duizelig wordt, rillingen krijgt, verward raakt of de controle over het lopen verliest, moet wel tempo terugnemen en medische hulp aanspreken. Doorlopen uit koppigheid is dan geen stoer gedrag.

De laatste 1,6 kilometer: Zuiddijk, de brug en de echte finish

De Zuiddijk is beroemd om het publiek. De straat is relatief smal, luid en vol prikkels. Inhalen kan lastig zijn, vooral wanneer lopers naast elkaar blijven lopen of plotseling reageren op bekenden langs de kant. Houd je lijn, kijk vooruit en waarschuw vriendelijk als je erlangs wilt.

Laat je niet misleiden door de eerste grote boog die je in de verte ziet. Dat is niet de finishboog, maar een boog bij de brug. Je moet daarna nog verder. Wie daar al een volledige sprint inzet, ontdekt snel dat de echte finish langer op zich laat wachten dan verwacht.

Pas wanneer je de brug en de daaropvolgende bochten hebt gehad, komt de finish langs de Zaan op de Burcht werkelijk in zicht. Heb je nog wat over, versnel dan geleidelijk. Kijk vóór je sprint of er ruimte is. Veel lopers vertragen direct na de streep, kijken op hun horloge of bewegen onverwacht opzij.

De tijdslimiet voor de 10 Engelse Mijl is 120 minuten. De officiële website vermeldt dat de finish om 16.30 uur sluit. Word je ingehaald door de bezemwagen en verwacht de organisatie dat je de limiet overschrijdt, dan kan je worden gevraagd de wedstrijd te beëindigen. Na de bezemwagen wordt het parcours weer voor het verkeer vrijgegeven.

Verzorging onderweg

De officiële verzorgingsposten bevinden zich rond 4,5, 9, 12 en 14,5 kilometer en na de finish. De posten staan rechts van het parcours. Er zijn bij de posten ook toiletten en medische voorzieningen.

Drink wat je nodig hebt, niet automatisch meerdere bekers bij iedere post. Knijp de bovenkant van een beker een beetje dicht, neem een paar kleine slokken en gooi hem pas weg waar niemand erover struikelt. Als je wilt wandelen tijdens het drinken, kijk dan eerst achterom en stap geleidelijk naar de zijkant. Midden op de ideale looplijn ineens stoppen is gevaarlijk.

Gebruik alleen sportdrank als je weet dat je maag daar goed op reageert. Op de huidige parcoursinformatie staan bij 4,5 en 12 kilometer zowel AA Drink Iso Lemon als water aangegeven. Bij 9 en 14,5 kilometer is onder meer water beschikbaar. Bekijk kort voor de wedstrijd nogmaals de actuele verzorgingsinformatie, omdat de precieze invulling kan wijzigen.

Na de finish: medaille, kleding en het finishgebied

Na de finish ontvang je je medaille en loop je door. Blijf niet direct achter de streep staan om je horloge te stoppen of een foto te maken. Er komen nog duizenden mensen achter je aan.

Ongeveer 150 meter na de finish, op weg naar het NN Dam tot Dam Park, begint de kledingteruggave. Je kledingtas ligt op nummer gesorteerd. De laagste nummers liggen dichter bij de finish, de hoogste nummers verder richting het park. Laat de sticker op je startnummer zien. Trek snel iets droogs aan, ook als je het tijdens het lopen warm had.

Het NN Dam tot Dam Park ligt in het Burgemeester in ’t Veldpark. Daar kun je nagenieten, iets eten of drinken en je medaille laten graveren. Het park is op zondag geopend van 08.00 tot 18.00 uur. Spreek met familie of vrienden vooraf een duidelijke ontmoetingsplek af. “Bij de finish” is met zoveel lopers en publiek geen bruikbare afspraak.

Hoe kom je na afloop terug?

De finish ligt niet naast station Zaandam. De organisatie zet gratis pendelbussen in, maar waarschuwt dat je ondanks het grote aantal bussen soms moet wachten. Wil je niet in een rij voor de bus staan, dan kun je vanaf de finish via de Gedempte Gracht naar NS-station Zaandam lopen. Voor veel lopers is dat na de wedstrijd juist een prettige cooling-down. Trek wel eerst droge kleding aan en houd rekening met vermoeide benen. Het station is ongeveer 2 km vanaf het park.

Vanaf station Zaandam kun je per trein verder reizen, onder meer richting Amsterdam Centraal. Controleer vooraf en opnieuw na de finish de actuele NS-reisplanner. Rond het evenement is het druk en werkzaamheden of aangepaste dienstregelingen kunnen je reis beïnvloeden.

Word je met de auto opgehaald, laat je chauffeur dan niet naar het centrum van Zaandam rijden. De organisatie raadt Westerwatering, aan de westkant van station Zaandam, aan als ophaalplek. Die locatie is lopend of met een pendelbus vanuit het Dam tot Dam Park bereikbaar.

Kom je zelf met de auto, dan is P+R Hoogtij een officiële mogelijkheid. Van daaruit rijden gratis pendelbussen naar Amsterdam Centraal en het Dam tot Dam Park. Houd voor de terugreis rekening met werkzaamheden aan de A10-Noord bij knooppunt Coenplein en mogelijke extra vertraging. Bekijk hiervoor de actuele bereikbaarheid van de Dam tot Damloop.

Mijn belangrijkste tempo-advies

De slimste Dam tot Damloop loopt niet noodzakelijk het meest gelijkmatige tempo, maar wel de meest gelijkmatige inspanning. Loop de eerste kilometer beheerst. Laat het tempo in de afdaling van de IJtunnel niet bepalen door de massa. Accepteer dat het tempo op de klim wat terugloopt. Vind daarna in Amsterdam-Noord je wedstrijdritme. Gebruik het bredere en stillere middendeel om efficiënt te lopen en beslis pas rond 12 kilometer of je kunt versnellen. Bewaar de echte eindsprint tot je zeker weet dat je de brugboog achter je hebt en de echte finish nadert.

Als je gewend bent je tempo vooral via je horloge te bepalen, bedenk dan dat je geen GPS hebt in de tunnel. Je zult zelf moeten aanvoelen hoe snel je aan kunt, zonder op te blazen.

Twijfel je nog over je wedstrijdschoenen? Ga zondag niet experimenteren. In Carbonschoen, wel of niet doen? lees je waarom niet iedere loper hetzelfde reageert op een superschoen. Heb je de afgelopen maanden meerdere paren gebruikt, dan vind je de achtergrond daarvan in Moet je meerdere schoenen hebben?.

Tot slot

De Dam tot Damloop is druk, soms rommelig en op een paar plekken lastig om vrijuit te lopen. Dat is geen fout in de wedstrijd, maar een deel van het karakter. Je loopt door een tunnel waar je normaal niet mag komen, door woonstraten die één dag lang veranderen in een feest en via de dijken naar Zaandam.

Start rustiger dan je adrenaline je ingeeft, kijk vóór je inhaalt, ga op tijd naar rechts voor een verzorgingspost en spaar je sprint tot na de eerste boog. Dan is de kans groot dat je niet alleen de finish haalt, maar ook werkelijk iets meekrijgt van alles wat deze 16,1 kilometer bijzonder maakt.

Praktische bronnen

• NN Dam tot Damloop: 10 Engelse Mijl
• NN Dam tot Damloop: bereikbaarheid
• NN Dam tot Damloop: programma 2026
• NN Dam tot Damloop: starttijden
• Gemeente Amsterdam: verkeersmaatregelen op 20 september 2026
• Ervaringen en praktische tips van lopers in r/Hardlopen
• Tussen Dam en Dam legt De Haan een IJ, Tobatleet