Hardloopverslaving

Wat weten we over hardloopverslaving? Een wetenschappelijke blik op de junk miles.

Hardlopen staat bekend als een gezonde en toegankelijke sport, maar wist je dat het ook verslavend kan zijn? Steeds meer onderzoeken tonen aan dat een deel van de hardlopers risico loopt op een zogenaamde “exercise addiction” of bewegingsverslaving. Wat houdt dit precies in, en wie loopt het meeste risico?

Wat is hardloopverslaving?

Hardloopverslaving betekent dat iemand een dwangmatige behoefte voelt om te blijven hardlopen, zelfs als dit leidt tot blessures of negatieve gevolgen voor het sociale en mentale welzijn. Symptomen zijn onder andere tolerantie (steeds meer moeten lopen voor hetzelfde effect), ontwenningsverschijnselen bij stoppen, en doorgaan ondanks pijn of schade (Gross et al,, 2021)

Eerder schreven we een blog over de stoffen die vrijkomen in de hersenen bij een Runner’s High, lees hem hier.

Hoe vaak komt het voor?

De cijfers lopen uiteen, maar uit verschillende studies blijkt dat tussen de 8% en 39% van de hardlopers kenmerken van verslaving vertoont. Zo werd bij een groep Kroatische hardlopers een verslavingsrisico van 25% gevonden (Tomić et al., 2022), terwijl bij vrouwelijke langeafstandslopers in India zelfs 39% als verslaafd werd aangemerkt (Bala & Manglani, 2024). Bij amateurhardlopers in Hongarije lag het percentage op 8,6% (Lukács et al., 2019).

Risicofactoren

Uit onderzoek blijkt dat de kans op verslaving groter is bij:

• Meer trainingsdagen en langere afstanden per week en als je een sterke identiteit voelt als atleet, bijvoorbeeld als influencer of daadwerkelijke topatleet. (Maceri et al., 2019).
• Psychologische factoren zoals angst en eenzaamheid
• Gebruik van voedingssupplementen en vaker blessures
• Lager opleidingsniveau en veel sporten in de jeugd.

Junk miles: “de kilometers die je extra maakt om aan een bepaalde sociale of emotionele druk te voldoen”

Motivatie: de sleutel tot verslaving

Uit onderzoek blijkt dat vooral interne druk (zoals schuldgevoel of de behoefte aan zelfbevestiging) een sterke voorspeller is van bewegingsverslaving bij duursporters. Dit wordt ook wel “introjected regulation” genoemd. Ook motivatie waarbij sport als heel belangrijk voor de eigen identiteit wordt gezien (“identified regulation”) verhoogt het risico, maar in mindere mate. Puur sporten voor plezier of externe beloningen blijkt nauwelijks samen te hangen met verslaving. (Hamer et al. 2002)

Onvervulde psychologische behoeften

Een andere belangrijke factor is het onvervuld zijn van psychologische basisbehoeften buiten de sport, zoals het gevoel van competentie op werk of in de vrije tijd. Als sporters zich daar niet voldoende bekwaam of gewaardeerd voelen, kunnen ze hun motivatie uit sport halen om dat gemis te compenseren. Dit leidt tot “angstige zelfmotivatie” en vergroot het risico op verslaving (Schüler et al., 2018).

Passie versus obsessie

Niet alle passie voor sport is ongezond. Obsessieve passie – waarbij sporten een dwang wordt – hangt sterk samen met verslaving. Dit in tegenstelling tot harmonieuze passie, waarbij sport een gezonde plek in het leven inneemt (Kovacsik et al., 2020) Vrouwen, teamsporters en sporters met een hoge trainingsintensiteit lopen extra risico (De la Vega et al. 2016).

De motivatie achter het sporten bepaalt in grote mate het risico op bewegingsverslaving bij duursporters. Vooral interne druk, obsessieve passie en het compenseren van onvervulde behoeften buiten de sport vergroten het risico. Bewustwording van deze drijfveren kan helpen om gezond en met plezier te blijven sporten.

Gevolgen

Hoewel hardlopen veel voordelen heeft, kan een verslaving leiden tot fysieke blessures, sociale problemen en psychische klachten. Het is belangrijk om het verschil te herkennen tussen gezonde passie en dwangmatig gedrag. Niet elke fanatieke loper is verslaafd, maar bewustwording is erg belangrijk!

Wil je een traject aangaan bij Lopen met een Lach? We zullen altijd je motivatie boven water halen, zodat je gezond kunt trainen naar je doel. Neem nú contact met ons op!