Popliteus, belangrijk in de knie

De musculus popliteus is misschien klein en relatief onbekend, maar deze diepliggende spier aan de achterkant van je knie. Hij is belangrijk voor je beweeg- en looppatroon en zorgt voor stabiliteit.

Anatomie: Waar zit de popliteus precies?

De musculus popliteus bevindt zich in de posterolaterale knie, diep in de knieholte. Hij vormt de vloer van de zogenaamde fossa poplitea (knieholte) en is de enige spier in het diepe posterieure compartiment van het onderbeen die uitsluitend op het kniegewricht werkt. Lees meer over de knie in de blog: “Hoe werkt het kniegewricht?“.

Oorsprong (Origo)

De popliteus ontspringt op drie plaatsen:

• Laterale condyl van het femur (achterzijde van het dijbeen)
• Laterale meniscus (via een peesachtige verbinding)
• In sommige gevallen ook een band van de caput fibulae (kop van het kuitbeen) (Lovejoy & Harden, 1971)

Aanhechting (Insertie)

De spiervezels lopen schuin naar beneden en naar binnen, en hechten aan op:

• Het posterieure oppervlak van de tibia, boven de linea musculi solei (spierlijn van de soleus) (Quintero, 2018)

Wat doet deze spier tijdens het lopen?

De belangrijkste functie van de popliteus is het “ontgrendelen” van de knie. Wanneer je knie volledig gestrekt is, zit deze in een stabiele “vergrendelde” positie. Om een buiging te beginnen, moet deze vergrendeling eerst worden opgeheven. Hier komt de popliteus in actie:

• Hij roteert het scheenbeen naar binnen (bij open keten bewegingen) of het dijbeen naar buiten (bij gesloten keten zoals staan) (Mann & Hagy, 1977)
• Tijdens het lopen is de spier actief vlak vóór het hielcontact en blijft actief tijdens een groot deel van de standfase (Hyland & Varacallo, 2018)

De spier stabiliseert daarnaast het posterolaterale deel van de knie, en beschermt de laterale meniscus tegen inklemming bij buiging.

Wat als de popliteus geïrriteerd raakt?

Een geïrriteerde of overbelaste popliteus kan leiden tot:

• Pijn in de knieholte of buitenzijde van de knie
• Gevoeligheid bij diepe kniebuiging of draaien
• Instabiliteitsgevoel bij lopen of afzetten

Oorzaken zijn onder andere:

• Hardlopen op een schuine ondergrond
• Herhaaldelijk heuvelaf lopen
• Trauma of knie-instabiliteit

Een scheur of blessure van deze spier komt vaak voor bij sporters, en kan geïsoleerd zijn of deel uitmaken van een groter posterolateraal letsel (Cothran, 2021).

Behandeling: Wat kun je eraan doen?

De meeste popliteusklachten zijn goed te behandelen zonder operatie:

• Rust en ijs: Om ontsteking en pijn te verminderen
• Correctieve oefentherapie: Fysiotherapie gericht op kniecontrole, rotatiestabiliteit en spierbalans
• Looppatroon-analyse: Om overbelasting door biomechanische fouten op te sporen. Boek deze nu bij ons!
• Medicatie: Zoals NSAID’s bij acute irritatie
• Operatie: Alleen nodig bij ernstige rupturen of instabiliteit (Winge & Phadke, 2005)

De musculus popliteus is een bescheiden spier met een indrukwekkende taak: hij maakt buigen van de knie mogelijk, stabiliseert het gewricht tijdens het lopen, en beschermt belangrijke structuren in de knie. Een blessure aan deze spier kan je looppatroon flink verstoren, maar met de juiste aanpak is herstel meestal goed mogelijk.