Wat is het verschil in mobiliteitstraining, stabiliteitstraining, balanstraining en flexibiliteit? In fitness en fysiotherapie worden termen zoals mobiliteit, stabiliteit, ROM (range of motion), balans en flexibiliteit vaak genoemd. Deze concepten lijken op elkaar, maar verschillen enorm van elkaar. Door inzicht te krijgen in de verschillen, kun je ze beter toepassen in je training.
Wat is flexibiliteit of lenigheid?
Flexibiliteit, of lenigheid, is het vermogen van je lichaam om passief een bepaalde houding te bereiken. Bijvoorbeeld: bij een zittende hamstringstretch leun je naar voren zonder dat je spieren actief bijdragen aan de beweging. Het is een passieve eigenschap en afhankelijk van spierspanning, bindweefselstructuur en anatomische beperkingen.
Flexibiliteit versus mobiliteit
Hoewel flexibiliteit je bewegingsbereik vergroot, vertaalt dit zich niet altijd naar functionele bewegingen. Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat passieve flexibiliteitstraining zoals stretchen niet automatisch leidt tot betere prestaties in functionele bewegingen.
To stretch or not to stretch…
Het Verschil in Mobiliteitstraining en Stabiliteit
Voor een diepgaande uitleg over technieken zoals C.A.R.S., P.A.I.L.S. en R.A.I.L.S. lees je in een ander artikel. Dit geeft je praktische inzichten en voorbeelden van hoe je deze methodieken kunt integreren in je training.
Mobiliteit
Mobiliteit gaat over de actieve controle over je bewegingsbereik (ROM). Het is het vermogen om een beweging niet alleen uit te voeren, maar deze ook gecontroleerd en krachtig te beheersen. Onderzoek benadrukt dat mobiliteitstraining belangrijk is voor sportprestaties en blessurepreventie (Skopal et al., 2024). Animal Flow is ook een training die gericht is op mobiliteit, maar met oog op stabiliteit.
Stabiliteit
Stabiliteit verwijst naar de controle die je lichaam heeft over bewegingen en posities. Dit komt door de samenwerking van spieren, gewrichten, pezen en je zenuwstelsel. Het helpt je gewrichten veilig te houden, zelfs tijdens complexe bewegingen. Je kunt dit heel goed trainen met co-contractietraining.
Wetenschappelijke ondersteuning
Studies tonen aan dat core stability training de balans, mobiliteit en functionele prestaties kan verbeteren, vooral bij mensen die herstellen van een beroerte (Haruyama et al., 2017).
Het verschil tussen stabiliteit en balans
Hoewel stabiliteit en balans vaak door elkaar worden gebruikt, zijn het twee verschillende concepten die elkaar aanvullen.
- Balans: Dit verwijst naar het vermogen om je lichaamszwaartepunt binnen je steunvlak te houden, zowel in statische als dynamische situaties. Het is afhankelijk van je evenwichtszintuigen en spiercoördinatie. Denk bijvoorbeeld aan het in evenwicht blijven tijdens het lopen over een smalle balk. Het is interessant om te zien dat je, bij een goede balans, meer bewegingen maakt dan als je dat niet hebt. Lees hierover ook eens de blog “Postural Sway en vrijheidsgraden.”
- Stabiliteit: Dit gaat over de controle over bewegingen of posities, gericht op één specifiek gewricht of lichaamsregio. Het omvat de samenwerking van spieren, pezen en het zenuwstelsel om bewegingen beheerst uit te voeren, bijvoorbeeld bij een zware deadlift.
Waarom beide trainen?
Goede balans helpt je in dagelijkse activiteiten en sportieve prestaties, terwijl stabiliteit essentieel is om gewrichten te ondersteunen en blessures te voorkomen. Beide zijn belangrijke pijlers in functionele training (Haruyama et al., 2017).
Wat is ROM (Range of Motion)?
ROM is het bewegingsbereik van een gewricht. Een gezond ROM zorgt ervoor dat je gewrichten soepel kunnen bewegen in alle richtingen. Je wil een goede ROM hebben voor zowel dagelijkse bewegingen als sportieve prestaties.
Het verschil in mobiliteitstraining en actieve ROM trainen
Actieve mobiliteitsoefeningen, waarbij je spieren gebruikt om een beweging gecontraoleerd uit te voeren, hebben een langduriger effect op kracht en bewegingscontrole dan passieve stretches (Hartley-O’Brien, 1980). In principe is krachttraining, die gecontroleerd wordt uitgevoerd, ook mobiliteitstraining. Echter, als je altijd alleen dezelfde bewegingen blijft uitvoeren, zul je weer vrijheidsgraden bevriezen.
Voordelen van actieve mobiliteitstraining
- Betere prestaties: Actieve mobiliteitstraining verhoogt kracht, balans en coördinatie, wat bijdraagt aan betere prestaties in sport en dagelijks leven (Pothier et al., 2021).
- Blessurepreventie: Door het verbeteren van functionele bewegingen en stabiliteit verklein je het risico op blessures (Kaczorowska et al., 2020).
- Verbeterde gezondheid: Actieve mobiliteit kan ook bijdragen aan een betere algehele gezondheid, zoals minder cardiovasculair risico en verbeterde mentale gezondheid (Avila-Palencia et al., 2017).
Flexibiliteit, mobiliteit, stabiliteit, balans en ROM dragen bij aan een gezond en functioneel lichaam. Flexibiliteit biedt passieve bewegingsmogelijkheden, terwijl mobiliteit en stabiliteit zorgen voor actieve controle en kracht. Balans complementeert dit door je lichaam in evenwicht te houden. Door al deze aspecten te trainen, verbeter je niet alleen je prestaties, maar verklein je ook het risico op blessures.
