Bewegen bij kanker is veel meer dan alleen een manier om fit te blijven. Steeds meer wetenschappelijk onderzoek laat zien dat lichaamsbeweging tijdens en na kankerbehandeling helpt om bijwerkingen te verminderen, de kwaliteit van leven te verbeteren en zelfs de overlevingskansen te vergroten.
Grote systematische reviews en meta-analyses tonen overtuigend aan dat verschillende vormen van beweging – van wandelen en krachttraining tot yoga en ademhalingsoefeningen – een positief effect hebben bij mensen met verschillende soorten kanker, waaronder borst-, prostaat-, darm- en longkanker.
In deze blog lees je wat de wetenschap precies zegt over de rol van bewegen bij kanker, welke vormen het meest effectief zijn en waarom het een onmisbaar onderdeel zou moeten zijn van iedere behandeling en herstelperiode.
Wat zegt dit review over bewegen met kanker?
Onlangs kwam er een review uit in het British Journal of Sports Medicine: “Impact of Exercise on Health Outcomes in People with Cancer: an umbrella review of systematic reviews and meta-analyses of randomised controlled trials“
Dit “umbrella review” verzamelde 80 artikelen met 485 resultaten en zocht uit hoe goed de resultaten waren, uitgezocht met strenge AMSTAR- en GRADE-methodieken. AMSTAR zegt iets over de kwaliteit van de review zelf en GRADE zegt iets over de zekerheid van de resultaten en aanbevelingen
Het resultaat: 53,6% van de effecten waren statistisch significant. 16,7% ondersteund door hoge betrouwbaarheid.
- Beweging verlaagde bijwerkingen zoals cardiotoxiciteit, neuropathie, cognitieve klachten (‘brain fog’) en kortademigheid
- Het verbeterde lichaamssamenstelling en biomarkers (zoals insuline, IGF-1, IGFBP-1, CRP)
- Het verhoogde slaapkwaliteit, psychisch welbevinden, fysieke functie, sociale interactie en algemene levenskwaliteit.
Zowel overleven als kwaliteit van leven verbeteren
* Gericht op overleving
Na onderzoek van bijna 47 000 patiënten: hogere spierkracht en hoge cardiovasculaire fitheid hangen samen met 31–46 % lager overlijdensrisico, vooral bij stadium 3–4, long- en spijsverteringskanker (Dit omvat kanker in de slokdarm, maag, darmen, alvleesklier, lever en galwegen. ) (Bettariga et al., 2024).
* Overleving en terugkeer van kanker
Gerichte oefeningen na behandeling van darmkanker leidde tot 28 % minder terugkeer van kanker en 37 % minder sterfte, volgens een Randomized Clinical Trial met 889 patiënten over een periode van drie jaar (Courneya et al., 2025).
* Specifieke soorten en wat beweging bij kanker daar doet
In 2024 verscheen een groot overzichtsartikel: Grading the evidence for physical activity and any outcome in cancer survivors: An umbrella review of 740 meta-analytic associations (Critical Reviews in Oncology/Hematology). De onderzoekers analyseerden 102 publicaties en vonden maar liefst 740 verbanden tussen bewegen en gezondheid bij mensen die kanker hebben overleefd.
De belangrijkste resultaten:
- Borstkanker: er is sterk bewijs dat bewegen na de diagnose zorgt voor een lager risico op overlijden, minder kans dat de kanker terugkomt, minder vermoeidheid en depressie, én een betere conditie en mentale gezondheid.
- Prostaatkanker: beweging verbetert duidelijk de hart- en longconditie, verhoogt de kwaliteit van leven en vermindert vermoeidheid.
- Darmkanker: hier is sterk bewijs dat actief blijven het risico op overlijden verlaagt.
- Longkanker: preoperatieve beweging en ademhalingsoefeningen verkorten de opnameduur in het ziekenhuis.
Kortom: ongeacht de soort kanker laat dit overzicht zien dat beweging een krachtig hulpmiddel is tijdens en na de behandeling.
* Vermoeidheid tegengaan bij borstkanker
The effectiveness of exercise on the symptoms in breast cancer patients undergoing adjuvant treatment: an umbrella review (Zhao T et al., 2023). Dit artikel beoordeelde 15 systematische reviews (tot augustus 2023) over aërobe- en weerstandstraining bij borstkankerpatiënten. De kwaliteit van de reviews was meestal aan de lage kant en ook waren de resultaten niet eenduidig. Daarom zijn er meer studies nodig om definitieve conclusies te trekken.
Bewegen bij kanker
| Resultaat | Wat het betekent – simpel uitgelegd |
|---|---|
| Bewezen voordelen van bewegen | Behandeling minder zwaar, lijf voelt beter, en je voelt je zowel fysiek als psychologisch sterker |
| Overleving & minder terugkeer | Fit blijven kan je kans op overleving echt verhogen — zelfs met forse percentages |
| Sterke bewijzen per kankertype | Vooral bij borst-, prostaat-, darm- en longkanker is er overtuigend bewijs dat beweging helpt |
| Onzekerheden blijven bestaan | Vooral bij specifieke klachten (zoals symptomen tijdens adjuvante borstkankertherapie) is de kwaliteit van het bewijs soms laag of wisselend |
Waarom bewegen bij kanker belangrijk is
Bewegen is niet zomaar een extra advies — het is een krachtig, wetenschappelijk onderbouwd middel dat:
- bijwerkingen kan verminderen
- je herstel en levenskwaliteit verbetert
- je mogelijk langer doet leven en de kans op terugkeer verlaagt
Toch is het belangrijk om te overleggen met je zorgteam. In Nederland zijn er trainers en fysiotherapeuten die zijn opgeleid om je te begeleiden in je traject. Ook Lopen met een Lach is opgeleid voor training bij kanker. Via onderstaande knoppen vind je meer trainers of trainingsgroepen. Wij werken zelf alleen in één op één trajecten in een personal training boutique. Buiten een klinische omgeving.
Hoe dan ook, kies activiteiten die bij je passen, bouw geleidelijk op, en let op je energieniveau en fysieke conditie. Want iedere stap (letterlijk én figuurlijk) telt.
