Veel hardlopers letten scherp op hun hartslag, cadans, schoenen en voeding. Maar één bron van informatie wordt vaak over het hoofd gezien: de huid op je voeten. Meer specifiek: eelt. Die dikke, verharde huidlagen kunnen namelijk veel zeggen over hoe je loopt, en zelfs over mogelijke blessures in de dop. In deze blog lees je wat eelt zegt over je hardlooptechniek, hoe het ontstaat, wanneer het een waarschuwingssignaal is, en wat je moet weten over andere gerelateerde voetproblemen zoals traumanagels en exterogene eeltvorming.
Waarom ontstaat eelt?
Eelt is een natuurlijke reactie van de huid op herhaalde druk of wrijving. Het lichaam beschermt zichzelf door de bovenste huidlaag (de hoornlaag) te verdikken. Bij hardlopers ontstaat eelt vooral onder de bal van de voet, op de hielen, en soms aan de zijkanten van de grote of kleine teen.
Het is op zichzelf geen probleem—integendeel, eelt vormt een soort biologisch ‘schild’ dat voorkomt dat de huid beschadigt. Maar de locatie, hoeveelheid en symmetrie van eeltvorming kunnen veel vertellen over hoe je beweegt.
Wat eelt zegt over je looppatroon
Onderzoek toont aan dat eeltvorming vaak een weerspiegeling is van mechanische belasting. Waar de voet regelmatig de grond raakt met kracht of schuivende bewegingen, vormt zich eelt (Safran et al., 2012).
Bijvoorbeeld: veel eelt onder de bal van de voet kan wijzen op een voorvoetlanding (typisch bij minimalistische of barefoot hardlopers), terwijl eelt op de hiel juist past bij een hiellanding. Zo kun je via je voetzool eigenlijk een kaart lezen van je eigen hardloopstijl. Ook kan veel eelt op het midden van de voorvoet juist wijzen op te krappe schoenen!
Asymmetrisch eelt? Let op!
Een interessante studie onder 115 hardlopers liet zien dat de ‘voorkeursvoet’ (vaak de dominante voet, waarmee je bijvoorbeeld een bal zou trappen) vaker meer eelt en likdoorns ontwikkelt dan de andere voet. Dit suggereert dat er asymmetrie zit in hoe je loopt of afzet tijdens het hardlopen (Grouios, 2005).
Die asymmetrie kan op termijn leiden tot overbelasting van bepaalde structuren in de voet of knie. Het is dus goed om bij ongelijk verdeelde eeltvorming je looptechniek onder de loep te nemen, bijvoorbeeld met een loopanalyse.
Eelt vs. schoenen: een subtiel evenwicht
In de moderne wereld dragen de meeste mensen schoenen met dikke zolen en demping. Dat beperkt wrijving, waardoor we minder eelt ontwikkelen. Maar is dat wel een voordeel?
Onderzoekers vonden dat mensen die vaak blootsvoets lopen, zoals in delen van Kenia, dikkere eeltlagen hebben, maar daarbij géén verlies van gevoel in hun voeten ervaren. In tegenstelling tot dempende schoenen, behoudt eelt zijn tactiele gevoeligheid—wat belangrijk is voor balans en loopefficiëntie (Holowka et al., 2019), (Stower, 2019).
Dit betekent niet dat je je schoenen meteen moet uittrekken, maar het laat zien dat eelt op een natuurlijke manier bescherming biedt zonder het contactgevoel met de ondergrond te verliezen. Iets wat moderne schoenen juist wél vaak doen.
Eeltveranderingen door schoentype
Een studie bij diabetici liet zien dat hardloopschoenen met goede demping de eeltvorming verminderden, in vergelijking met gewone schoenen. Dit toont aan dat schoenen de drukverdeling onder je voeten aanzienlijk beïnvloeden, en dus indirect je looppatroon aanpassen (Soulier et al., 1987).
Als je ineens veel meer eelt opmerkt op een andere plek dan normaal, kan dat komen door nieuwe schoenen of een aanpassing in je loopstijl. Ook dat is nuttige informatie om blessures te voorkomen.
Exterogeen eelt en traumanagels
Naast ‘gewoon’ eelt dat door wrijving ontstaat, kun je ook exterogeen eelt ontwikkelen. Dit type eelt ontstaat vaak als reactie op externe factoren zoals een afwijkende teenstand, te krap schoeisel, of een foutieve voetstand. Exterogeen eelt vormt zich vaak op drukplekken zoals de kleine teen of aan de zijkanten van de voorvoet.
Een ander bekend fenomeen onder hardlopers zijn traumanagels: nagels die blauw verkleuren, loslaten of verdikken als gevolg van herhaald trauma. Dit ontstaat meestal door schoeisel dat net iets te klein is of door te veel druk bij het afdalen. Een traumanagel is niet alleen pijnlijk, maar kan ook wijzen op een foutieve techniek of verkeerd schoeisel. Net als bij eelt is het dus een signaal dat er iets mis kan zijn in je loopmechanica.
Wanneer is eelt een probleem?
Eelt is op zichzelf niet gevaarlijk. Maar als het te dik wordt, kan het juist gaan irriteren of pijn veroorzaken bij het lopen. Ook kunnen er kloven ontstaan of zelfs likdoorns, wat wijst op een te hoge druk op één punt. Dan is het goed om dit te laten behandelen door een medisch pedicure en aan de slag te gaan met een voetentrainer, zodat je ook de onderliggende oorzaak aan pakt.
Wat kun je doen?
- Laat je looptechniek analyseren als je veel of asymmetrisch eelt hebt.
- Let op schoeisel: pasvorm, demping en slijtage beïnvloeden je voetbelasting.
- Eelt bijhouden is geen probleem, maar gebruik liever een puimsteen dan agressieve eeltverwijderaars.
- Excessieve eeltvorming of blauwe nagels? Laat je voeten checken bij een expert.
Eelt op je voeten is meer dan een cosmetisch verschijnsel. Het is een signaal van hoe je beweegt, hoe je schoenen passen en waar je voeten het meest belast worden. Haal niet teveel eelt op je voeten weg, maar bekijk hoe je jouw hardlooptechniek kunt verfijnen. Je voeten weten vaak al wat jouw lichaam je nog niet vertelt.