Het enkelgewricht staat bekend om dorsi- en plantairflexie, maar eigenlijk zijn er meerdere gewrichten en bewegingen in meerdere vlakken nodig om het enkelgewricht goed te laten bewegen. Daarom hierbij een uitgebreide gids voor Bewegingen van het Talocrurale, Subtalaire en Talonaviculaire Gewricht
De bewegingen van het talocrurale, subtalaire en talonaviculaire gewricht zijn nodig voor de mobiliteit en stabiliteit van de voet en enkel. Elk van deze gewrichten speelt een unieke rol in de biomechanica van de voet.
Het enkelgewricht dat je kent: het Talocruraal Gewricht
Het talocrurale gewricht, ook wel het enkelgewricht genoemd, is verantwoordelijk voor de dorsiflexie en plantairflexie van de voet. Dit gewricht functioneert als een scharniergewricht, waarbij de talus stevig wordt vastgehouden door de enkelvork gevormd door de tibia en fibula [1]. Het heeft meer dan één bewegingsvrijheid, wat betekent dat het ook bijdraagt aan de overdracht van bewegingen tussen de calcaneus en de tibia, zelfs wanneer het subtalaire gewricht is gefuseerd.
Subtalaire Gewricht
Het subtalaire gewricht, ook bekend als het talocalcaneale gewricht, zorgt voor de inversie en eversie van de voet. Dit gewricht is een onderdeel van het peritalaire complex en bestaat uit een achterste en een voorste complex, waarbij het voorste complex de talonaviculaire verbinding omvat [2]. Het subtalaire gewricht is betrokken bij de rotatiebewegingen van de voet en beïnvloedt de kinematica van de enkel en het talonaviculaire gewricht, vooral na een subtalaire arthrodese [3].
Een subtalaire arthrodese is een specialistische ingreep, waarbij het onderste spronggewricht (onder de enkel = bovenste spronggewricht) vastgezet: het hielbeen (calcaneus) aan het sprongbeen (talus). Dit wordt uitgevoerd om de pijn weg te nemen die optreedt bij beweging in een gewricht met ernstige kraakbeenschade (artrose).
Talonaviculaire Gewricht
Het talonaviculaire gewricht is een belangrijk scharnierpunt voor de bewegingen van de voet en maakt deel uit van zowel het subtalaire gewrichtscomplex als het transversale tarsale gewricht [4]. Dit gewricht zorgt voor de stabiliteit van de mediale middenvoet en beïnvloedt de bewegingen van de voet aanzienlijk, vooral na een arthrodese [5].
Het behoud van de talonaviculaire gewrichtsfunctie is nodig voor de algehele mobiliteit van de voet en veranderingen in dit gewricht kunnen leiden tot grote beperkingen in de bewegingsvrijheid van de voet [6].
De bewegingen van het talocrurale, subtalaire en talonaviculaire gewricht zijn nauw met elkaar verbonden. Elk gewricht draagt bij aan specifieke bewegingspatronen die essentieel zijn voor dagelijkse activiteiten zoals lopen en rennen.
De enkel doet dus niet alleen aan dorsi- en plantairflexie, maar door een mooi mechanisme van eversie, abductie en dorsiflexie krijg je de beweging die je kent.
Het tweede enkelgewricht
Het Talonaviculaire gewricht wordt ook wel eens het tweede enkelgewricht genoemd. Vanuit evolutionair perspectief was en is dit het enkelgewricht van primaten. Deze zetten namelijk af dit gewricht. Wij gebruiken nu het enkelgewricht voor saggitale en transverse beweging. Deze gekoppelde beweging doet aan dorsiflexie en abductie (naar boven en naar buiten) en plantairflexie en adductie ( naar beneden en naar binnen).
Bij mensen waar het naviculaire bot erg laag zit, wordt dit Talonaviculaire gewricht nog wel eens gebruikt, als het Subtalaire gewricht vast zit.
Referenties:
- Hintermann, B., Nigg, B., & Cole, G. Influence of selective arthrodesis on the movement transfer between calcaneus and tibia in vitro.. Clinical biomechanics. 1994; 9 6. https://doi.org/10.1016/0268-0033(94)90065-5
- Guelfi, M., Dalmau-Pastor, M., Mirapeix, R., & Vega, J. Gross Anatomy of the Subtalar Joint. . 2020 https://doi.org/10.1007/978-3-030-29231-7_2
- Henry, J., Sturnick, D., Rosenbaum, A., Saito, G., Deland, J., Steineman, B., & Demetracopoulos, C. Cadaveric Gait Simulation of the Effect of Subtalar Arthrodesis on Total Ankle Replacement Kinematics. Foot & Ankle International. 2022; 43. https://doi.org/10.1177/10711007221088821
- Seringe, R., & Wicart, P. The talonavicular and subtalar joints: the “calcaneopedal unit” concept.. Orthopaedics & traumatology, surgery & research : OTSR. 2013; 99 6 Suppl. https://doi.org/10.1016/j.otsr.2013.07.003
- Wülker, N., Stukenborg, C., Savory, K., & Alfke, D. Hindfoot Motion after Isolated and Combined Arthrodeses: Measurements in Anatomic Specimens. Foot & Ankle International. 2000; 21. https://doi.org/10.1177/107110070002101106
- Palma, J., Kim, J., Hoffman, J., Ellis, S., Deland, J., Demetracopoulos, C., & Steineman, B. Influence of Isolated Talonavicular and Subtalar Joint Arthrodesis on Hindfoot Kinematics and Range of Motion During Cadaveric Gait Simulation.. Foot & ankle international. 2024 https://doi.org/10.1177/10711007241251817